LGBTQI+-VIJANDIGE POLITIEKE EN PUBLIEKE UITINGEN IN TURKIJE — 2003–2026
Dit document geeft een chronologisch en met bronnen onderbouwd overzicht van politieke retoriek, haatdragende taal, overheidsbeleid en discriminatiepraktijken gericht tegen LHBTQI+-personen in Turkije, gebaseerd op internationale rapporten.
⸻
1) Verklaringen van de president en hooggeplaatste politieke leiders die LHBTQI+ als doelwit nemen
Recep Tayyip Erdoğan
•7 oktober 2023: Tijdens een AK-partijcongres verklaarde president Erdoğan:
“Wij erkennen LGBT niet. Wie LGBT erkent, kan met hen meelopen.”
Deze uitspraak is geregistreerd als een politieke uiting die LHBTQI+-personen rechtstreeks viseert.
•29 mei 2023: In zijn overwinningsspeech na de presidentsverkiezingen zou hij de LHBTQI+-gemeenschap hebben neergezet als een bedreiging voor gezin en samenleving.
•Tijdens verkiezingscampagnes en in het openbaar: Volgens ILGA-Europe-rapporten is het gebruik van negatieve en discriminerende taal tegenover LHBTQI+-personen door Erdoğan toegenomen, met name tijdens de verkiezingscampagnes van 2022 en 2023, waarin intensieve anti-LHBTQI-retoriek werd gebruikt.
•Op verschillende momenten in de politieke arena: Zijn uitspraken hebben LHBTQI+-rechten omschreven als “afwijkend”, “pervers” of als een bedreiging voor het gezin, wat bijdraagt aan het tot doelwit maken van LHBTQI+-personen in de samenleving.
⸻
2) Beoordelingen van Turkije door internationale toezichthoudende organisaties
ILGA-Europe – LHBTQI+-rechten en discriminatie
•Rainbow Map & Index (2024): Turkije stond op de 47e plaats van 49 Europese landen wat betreft LHBTQI+-rechten. Deze lage score weerspiegelt wijdverbreide discriminatie, het ontbreken van wettelijke bescherming, haat zaaiende taal en negatieve uitingen vanuit de staat.
•Rapporten 2023: Politici en religieuze leiders verspreiden haatdragende taal tegen LHBTQI+-personen; anti-LHBTQI-propaganda nam toe in de verkiezingsperiode en werd ondersteund door staatsgezinde media.
•Volgens ILGA-Europe worden LHBTQI+-personen blootgesteld aan haatmisdrijven en haat zaaiende uitingen, waarbij wetshandhavingsinstanties deze zaken vaak onvoldoende onderzoeken.
ECRI (Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie)
•Sinds 2016 benadrukken ECRI-rapporten dat haatdragende taal tegen LHBTQI+-personen wijdverbreid is en onvoldoende wordt aangepakt door bevoegde autoriteiten. Ook wordt gewezen op een gebrek aan bescherming tegen discriminatie en blootstelling aan haat zaaiende uitingen.
⸻
3) Discriminerende uitingen in media en het publieke domein
•In bepaalde door RTÜK goedgekeurde reclame- en mediaproducties zijn LHBTQI+-personen gediscrimineerd; zo werd in 2022 melding gemaakt van LHBTQI+-personen die als een “virus” werden afgebeeld. Dit wordt gezien als een aanwijzing dat haatcampagnes worden gefaciliteerd door publiek gereguleerde instanties.
•Het verbieden van Pride-marsen en politie-ingrijpen tonen aan dat de vrijheid van meningsuiting van deze groepen wordt beperkt — een praktische weerspiegeling van politieke retoriek.
⸻
4) Staatsgezind beleid en wetsvoorstellen
•In wetsvoorstellen tot en met 2025 zijn bepalingen voorgesteld zoals het bestempelen van bepaalde seksuele gedragingen als strijdig met de openbare zeden en het strafbaar stellen van “LHBT-promotie”. Deze voorstellen hebben het potentieel om de vrijheden van LHBTQI+-personen en hun verdedigers ernstig te beperken.
•Internationale organisaties hebben gewaarschuwd voor het risico dat media-activiteiten en berichtgeving over LHBTQI+-kwesties gecriminaliseerd kunnen worden.
⸻
5) Maatschappelijke impact van politiek en beleid
•Anti-LHBTQI-retoriek is gebruikt als onderdeel van verkiezingscampagnes, wat heeft bijgedragen aan een klimaat waarin discriminatie en haatmisdrijven toenemen.
•Het ontbreken van juridische bescherming voor LHBTQI+-personen versterkt de impact van staatsgedreven haatzaaiende taal en discriminerende praktijken.
⸻
CONCLUSIE – GEDEELDE EN MET BRONNEN ONDERBOUWDE BEOORDELING
Dit rapport toont aan dat:
📍 In Turkije uitingen van hooggeplaatste politieke leiders bestaan die LHBTQI+-personen expliciet viseren en die in internationale rapporten systematisch worden aangemerkt als haatzaaiende en discriminerende taal.
📍 Er aanwijzingen zijn dat staatsinstellingen en toezichthoudende organen soms anti-LHBTQI-taal en -praktijken ondersteunen.
📍 De bescherming van LHBTQI+-rechten en het niveau van sociale acceptatie laag zijn, wat volgens rapporten wijst op een hoog risico op discriminatie en geweld.
📍 Er geen wettelijk of administratief kader bestaat dat LHBTQI+-personen expliciet beschermt; integendeel, sommige voorstellen beogen juist verdere beperkingen van deze rechten.
⸻
BRONNEN (gedocumenteerd)
1.ILGA-Europe: Rapporten over haat zaaiende taal en discriminatie in Turkije, anti-LHBTQI-beleid.
2.ILGA-Europe: Verklaring 2025 over repressie en wetsontwerpen.
3.Politico / PinkNews: Uitspraken van Erdoğan over LHBTQI+.
4.ILGA Rainbow Index 2024 – Positie van Turkije.
5.ECRI- en Europese Commissierapporten over haat zaaiende taal en discriminatie.
6.COI-rapport van de Gemeente Amsterdam – Politieke doelwitstelling van LHBTQI+-personen in Turkije.
7.Rapporten over persvrijheid en risico’s op criminalisering.
